هدف از امتحان الهی، شکوفا کردن استعدادهای بشر و آشکار نمودن باطن و حقیقت آدمی و خالص ساختن وجود انسان و مشخص کردن شایستگی های آنان و جدا کردن افراد نیکوکار از بدکار است. بدون امتحان و آزمایش، افراد مستعد به آن درجه از کمال که باید برسند، نمی رسند و نیروهای درونی و نهفته آنان، به صورت بالقوه می مانند و به فعلیّت نمی رسند.

ششششششششششششششششششششششششششششششششششش

ابزار آزمایش الهی هم چیزهایی هستند که مورد پسند و دل خواه انسان ها می باشند و هم چیزهایی هستند که مردم آنها را نمی پسندند که برخی از آن ها به شرح زیر می باشند:

الف) گاهی خداوند، بندگانش را با زینت های دنیایی می آزماید؛ (کهف، آیه 87).

ب) گاهی انسان ها را با تفاوتی که در میان آنها می گذارد، می آزماید؛ (انعام، آیه 165).

ج) گاهی موءمنان را با سختی ها و شداید، امتحان می کند؛ (بقره، آیه 214).

د) گاهی آنان را با جهاد می آزماید؛ (آل عمران، آیه 142).

ه)گاهی بندگانش را با آرزوهایی که از سوی کافران به آنها می رسد، آزمایش می کند؛ (آل عمران، آیه 186).

به طور کلی، از مجموع آیات امتحان، فهمیده می شود که سنت آزمایش، هم در امور فردی جریان دارد و هم در شئون اجتماعی و هیچ فردی از آزموده شدن، گریزی ندارد. وسایل آزمایش عبارتند از:

الف) خوبی ها مانند مال، جان، فرزند و قدرت.

ب) بدی ها مانند کاهش اموال، نفوس و میوه ها، تنگ دستی، سختی، گرسنگی و ترس.